wat zijn normale gevoelens?

Eigenlijk zijn alle gevoelens normaal. Je voelt op de eerste plaats wat iedereen voelt die een dierbare verliest: verdriet en heel veel pijn. Maar er zijn veel meer emoties.

onmacht en boosheid
Wat je ook vaak ziet als iemand zijn broer of zus verliest, is onmacht en boosheid. Je kunt echt boos zijn: waarom is het mijn broer of zus overkomen, die nog midden in het leven stond en een gezin had. Het voelt onnatuurlijk als een broer of zus op jongere leeftijd overlijdt. Het is ‘natuurlijk’ dat eerst je grootouders overlijden, dan je ouders en dan pas veel later je broers en zussen. Als dit natuurlijke verloop op zijn kop wordt gezet door bijvoorbeeld een ongeval of ziekte, kan dat heel moeilijk te verteren zijn.

schuldgevoel
Je kunt ook schuldgevoelens hebben. Waarom is het hem of haar overkomen en niet mij. Waarom heb ik mijn jongere zus of broer niet beter beschermd? Of schuldgevoel omdat de relatie niet helemaal goed was. Had ik mijn broer of zus nu maar vaker bezocht of gebeld. Waarom heb ik mijn werk of mijn gezin voor laten gaan?
Als er ruzie was, word je geconfronteerd met het harde feit dat je het niet meer goed kunt maken.

angst
Denk niet dat je alleen iemand heel erg mist als de relatie goed was. Ook als je niet zo’n innige band had met je broer of zus, kan je toch intens verdriet hebben. Juist omdat het nu ook nooit meer goed kan komen.
Je kunt ook het vertrouwen in het leven kwijtraken. Daar kun je angst bij voelen. Als je broer of zus bijvoorbeeld aan een hartaanval is overleden, kan je bang worden: kan mij dat nu ook overkomen? Je ziet het veel bij erfelijke ziekten, zoals borstkanker, dat de andere vrouwen in het gezin angstig worden: ben ik nu de volgende?

opluchting
Ook opluchting kan een gevoel zijn als iemand na een lang ziekbed en een goed afscheid sterft. Opluchting omdat het moeilijk was om aan te zien hoe je broer of zus leed of omdat het zwaar was om je broer of zus te verzorgen en bij te staan. Die gevoelens kunnen je verwarren.