hoe vertel je een kind over een overlijden?

Tot zo’n vijf jaar begrijpt een kind niet dat de dood ‘voor altijd’ is. Op die leeftijd heeft een kind nog geen tijdsbesef en ‘nooit meer’ is een vaag begrip.

Maar hoe vertel je dan een jong kind dat iemand, bijvoorbeeld zijn oma, is overleden? Het is belangrijk dat je goed contact met het kind hebt. Het beste kan iemand de boodschap vertellen die het dichtst bij het kind staat. Neem het kind op schoot en houd bijvoorbeeld zijn handen vast of streel over zijn rug.
Je moet eerst de aandacht van het kind krijgen. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik moet je iets ergs vertellen...’ Leg daarna zo duidelijk mogelijk uit dat (bijvoorbeeld) oma niet meer leeft. Ze ademt niet meer, voelt niets meer, heeft geen pijn meer en heeft het ook niet koud. Wees zo eerlijk mogelijk. Als oma ziek was, leg dat dan uit. Laat het kind ook vragen stellen: ‘Hoe lang blijft oma dood? Komt ze wel op mijn verjaardag? Eten en drinken doden? Waar is oma nu dan?’

Je zult merken dat het kind dezelfde vragen blijft stellen, omdat het niet goed beseft dat oma echt nooit meer terugkeert. Soms zal het kind ook crue dingen zeggen, zonder dat zo te bedoelen. Dat kan je raken. Laat je emoties rustig zien, huil bij het kind. Het kind mag weten dat je erg verdrietig bent.
Leeftijd speelt een rol bij de reactie van het kind. Jonge kinderen reageren soms helemaal niet, simpelweg omdat ze het niet begrijpen. Andere kinderen worden boos, beginnen te huilen of stellen je een hele reeks vragen. Lichamelijk contact zal het kind troosten en kalmeren. Geef het kind ruimte voor de emoties, probeer het niet zo snel mogelijk af te leiden met bijvoorbeeld een koekje. Laat het rustig boos of verdrietig zijn.

Omdat kinderen echt in het ‘nu’ leven, zul je ook zien dat ze het ene moment intens verdrietig zijn en vijf minuten later weer vrolijk spelen. Kinderen hebben een natuurlijke methode van rouwen: met tussenpozen om te voorkomen dat de pijn te intens is.