Testamenten

Testament

Wat staat er allemaal in een testament

In een testament legt iemand vast wat er met de erfenis en/of nalatenschap moet gebeuren na overlijden. Wat wilt u dat er bijvoorbeeld gebeurt met uw woning, geld en spullen? Ook kan in een testament bepaald worden wie de erfenis zal afhandelen. U bent overigens niet wettelijk verplicht een testament op te stellen. Goed om te weten: een testament is alleen geldig als het wordt opgemaakt en geregistreerd door een notaris. 

Bepalingen in een testament

Wat er precies in een testament komt hangt af van uw persoonlijke situatie. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Erfgenamen benoemen
    In uw testament kunt u erfgenamen benoemen die bij uw overlijden uw nalatenschap of erfenis erven. Per erfgenaam kunt u uw wensen aangeven hoe u wilt dat de erfenis in goederen of geld verdeeld wordt.
  • Erfgenamen onterven 
    Wanneer u uw testament opstelt, is het mogelijk een persoon te onterven. Hierdoor ontvangt deze persoon geen deel van de erfenis. Er is wel een uitzondering. Kinderen hebben namelijk altijd recht op een zogenaamde legitieme portie. Dit kan alleen uit geld bestaan. 
  • Executeur benoemen
    In uw testament kunt u een executeur aanwijzen. Dat is een persoon die verantwoordelijk is voor de afhandeling van de erfenis. Dit kan een erfgenaam of iemand buiten de familie zijn. De executeur krijgt (tijdelijk) het beheer over de bezittingen van de overledene en heeft de plicht de verdeling van de erfenis zo goed mogelijk af te handelen.
  • Legaat opnemen
    In uw testament kunt u een legaat opnemen. Een legaat is een specifiek iets (bedrag of goederen) dat u nalaat aan een bepaald persoon of een bepaalde organisatie. Iemand hoeft geen erfgenaam te zijn om een legaat te ontvangen. Zo is het mogelijk om via een legaat een bepaald bedrag na te laten aan een goed doel. Hierbij geeft u dan eigenlijk een donatie na uw dood. De uitkering hiervan gaat vóór de afhandeling van de erfenis met de erfgenamen. Het legaat gaat namelijk voor de erfenis.
  • Bedrijfsopvolging regelen
    Of u nu een eenmanszaak heeft, deelneemt in een maatschap of vennootschap onder firma. Het is belangrijk om met behulp van een notaris vast te leggen wat er gebeurt met de onderneming na overlijden. 
  • Voogdij
    Een testament kan niet opgesteld worden voor meerdere personen tegelijk. Zo kunt u niet met uw partner één gedeeld testament hebben. Ieder persoon heeft een eigen testament. Wilt u toch dingen samen regelen, zoals de voogdij over uw kinderen? Dan is het mogelijk een voogdijbepaling op te nemen. Hierin benoemt u iemand die de zorg over uw minderjarige kinderen op zich zal nemen als u en uw partner overlijden. Daarnaast zal de voogd ook het vermogen beheren dat u uw kinderen nalaat. 
  • Uitsluitingsclausule
    U kunt een uitsluitingsclausule in uw testament opnemen. Hierin bepaalt u dat uw erfenis niet wordt opgenomen in de algehele gemeenschap van goederen. Zo legt u vast dat uw erfenis naar één persoon gaat en niet naar zijn/haar partner.
  • Bewind
    In uw testament kunt u vastleggen dat een erfgenaam wel eigenaar wordt van uw goederen, maar dat de goederen onder bewind worden gesteld van een bewindvoerder. De bewindvoerder moet dan voor de erfgenaam zorgen voor de goederen. 

Waarom zou u een testament opstellen?

Een testament opstellen heeft voor- en nadelen. U kunt een testament laten opstellen wanneer u 16 jaar of ouder bent.

Een aantal belangrijke voordelen voor het opstellen van een testament:

  1. Wanneer u niets heeft geregeld, dan bepaalt de wet wat er met de erfenis gebeurt (zie wat gebeurt er als er geen testament is opgesteld?
  2. Met een testament kan de erfenis ook fiscaal slim worden geregeld, zodat niet meer erfbelasting wordt betaald dan nodig is.
  3. Woont u samen met uw partner zónder geregistreerd partnerschap en wilt u uw partner een erfenis nalaten. Dan kunt u dit regelen in een testament. Personen die samenwonen hebben als niet-bloedverwant geen recht op de erfenis zonder testament.

Een nadeel is dat u voor een testament naar de notaris moet en dat hier kosten aan zijn verbonden. Denk hierbij aan ongeveer € 300 - € 400 voor een eenvoudig testament.

 

Testament of codicil

Het is niet mogelijk om in Nederland zelf een geldig testament te schrijven. Een testament moet door de notaris opgesteld en geregistreerd worden en is alleen dan geldig. Het is wel mogelijk om een codicil te schrijven. Dit is een handgeschreven document met datum en handtekening, waarin u bijvoorbeeld vastlegt wat u wilt dat er gebeurt na uw overlijden. Bijvoorbeeld: uw wensen voor de uitvaart en u kunt er kleine dingen mee nalaten aan nabestaanden. U kunt echter niet alles regelen via een codicil (zoals een geldbedrag of aandelen nalaten). Een codicil is overigens wel een rechtsgeldig document.

Daarnaast is het van belang om aan uw erfgenamen te laten weten dat u een codicil heeft gemaakt en waar u dit bewaart. 

Wat gebeurt er als er geen testament is opgesteld?

Wanneer u geen testament heeft opgesteld, dan bepaalt de wet wat er met uw erfenis gebeurt. Zonder testament komt uw eigen familie in aanmerking voor de erfenis. Er zijn vier groepen erfgenamen, die in volgorde opgeroepen worden. Zijn er in de 1e groep erfgenamen? Dan erven zij. Zijn die er niet? Dan erft de 2e groep. Is er niemand in de 2e groep? Dan erft de 3e groep. Is er niemand in de 3e groep. Dan erft de 4e groep.

Erfgenaam in 4 groepen:

  1. Echtgenoot/geregistreerd partner en kinderen
  2. Ouders, broers/zussen
  3. Grootouders
  4. Overgrootouders

Als er geen erfgenamen zijn, dan gaat uw erfenis naar de staat. Zonder testament is het dus niet mogelijk een erfenis na te laten aan andere personen buiten uw familie. Zoals een pleegkind, een verzorger, goede vrienden/buren of een goed doel.

Testament voorbeeld

Omdat de inhoud van een testament sterk afhankelijk is van de situatie en persoonlijke wensen is niet één testament hetzelfde. Bovendien kan een testament alleen worden opgesteld door een notaris. Op internet vindt u veel voorbeelden van testamenten voor vele gezinssituaties als alleenstaand met/zonder kinderen, gehuwd met/zonder kinderen of samenwonend met/zonder kinderen.

Kunt u een testament wijzigen?

Heeft u al een testament? Het is verstandig om de inhoud van uw testament regelmatig te controleren, omdat uw situatie en wensen kunnen veranderen. Zo kan het zijn dat u kinderen heeft gekregen of een andere partner. U kunt dan een nieuw testament op laten stellen of uw huidige testament laten aanpassen bij een notaris.

Staat u niet meer achter de inhoud van uw testament? Dan is het goed om te weten dat een testament voor altijd geldig is. Simpelweg het testament weggooien is dus geen optie. U kunt wel het testament herroepen bij een notaris. De notaris trekt dan uw testament in, zonder een nieuw testament op te stellen. Het is noodzakelijk dat u wel in persoon bij de notaris verschijnt met het verzoek. U kunt alleen uw eigen testament herroepen en niet dat van een ander. Er zijn wel kosten verbonden aan de herroeping van uw testament.

Wat is de rol van de notaris bij een testament

Samen met een notaris wordt op basis van uw situatie en wensen een testament in juridische taal opgesteld. Een notaris maakt een opgesteld testament officieel en rechtsgeldig. Vervolgens registreert de notaris het testament in het Centraal Testamentenregister. Daarnaast krijgt diegene die het testament heeft vastgelegd hier ook zelf een schriftelijke kopie van. Wilt u uw testament wijzigen? Maak dan een afspraak met uw notaris.

Belangrijk: De notaris heeft geheimhoudingsplicht. Hij/zij praat dus met niemand over uw testament. Niemand heeft ook het recht om uw testament in te zien. Uw testament is privé.

Hoe weet u of de overledene een testament heeft?

Alle testamenten, die zijn opgemaakt in Nederland worden opgenomen in het Centraal Testamentenregister. Hier is geregistreerd wie het testament heeft opgemaakt en bij welke notaris. Na uw overlijden kunnen de erfgenamen zien of u een testament heeft en bij welke notaris het testament ligt. Het register is overigens alleen in te zien door notarissen.

Levenstestament

Er zijn meerdere mogelijkheden rondom een testament. Zo zijn er testamenten voor na het leven, maar er bestaat ook een testament voor tijdens uw leven. Een levenstestament geldt bij leven. Op het moment dat u zelf niet meer in staat bent om beslissingen te nemen, regelt u met een levenstestament onder andere:

  • wie namens u beslissingen mag nemen over uw eigen welzijn, uw kinderen en uw spullen;
  • wie namens u rekeningen mag betalen, schenkingen mag verrichten en het huis mag verkopen; 
  • wie namens u medische beslissingen mag nemen en behandelingen stop mag zetten. 

Veel mensen denken dat wettelijk alles al goed geregeld is, maar vaak is dit niet het geval. Om bovenstaande vervelende situaties te voorkomen is het verstandig om een levenstestament op te laten stellen. Dit kan bijvoorbeeld via Erfrechtplan. Hiermee bespaart u uw dierbaren later een hoop zorgen. 

Lezingen over testamenten

Erfrechtplan geeft lezingen over het nut van een actueel testament en een levenstestament. Deze lezingen vinden plaats door het hele land en kunt u kosteloos bijwonen. Ga naar Erfrechtplan voor meer informatie of wanneer u zich wil inschrijven voor een lezing. 

Zelf uitvaartwensen vastleggen

U kunt zelf een aantal zaken op papier zetten zonder een notaris. Zo kunt u onder andere uw uitvaartwensen online of op papier vastleggen. In Monuta Uitvaartwensen legt u alle keuzes vast die gemaakt moeten worden rondom een uitvaart. Zo weet u zeker dat uw dierbaren later niet met vragen achter blijven. 

Veelgestelde vragen over testamenten

Wat is een levenstestament?

In een levenstestament kunt u iemand aanwijzen die voor u beslissingen mag nemen, wanneer u door ziekte of een ongeval niet meer in staat bent zelf te handelen. Bijvoorbeeld wie namens u uw financiën mag beheren of wie over uw welzijn mag beslissen in bepaalde situaties. U bepaalt zelf wat u in een levenstestament vastlegt. 

Wat kost het om een testament op te stellen?

De kosten om een testament op te stellen verschillen per notaris. De kosten voor het opstellen van een eenvoudig testament zijn ongeveer € 300 - € 400. De kosten zijn afhankelijk van uw persoonlijke situatie en wensen 

Kunt u een testament opvragen?

 De nabestaanden kunnen een kopie van het testament opvragen bij de notaris na overlijden van hun dierbare. Het is namelijk mogelijk dat de overledene in het testament heeft aangegeven dat hij/zij specifieke uitvaartwensen heeft. 

Bent u verplicht een erfenis te accepteren?

U bent niet verplicht om een erfenis te accepteren. U kunt een erfenis weigeren/verwerpen om emotionele of financiële redenen. In dat geval bent u geen erfgenaam meer. U deelt dan niet mee in de erfenis en hoeft ook niet op te draaien voor eventuele schulden van de overledene.